भारतीयांना गॅस संकटाच्या पार्श्वभूमीवर एक दिलासा देणारी बातमी समोर आली आहे. युद्ध आणि भू-राजकीय तणावांचा सामना करत, ‘शिवालिक’ हे भारतीय जहाज ‘हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून’सुखरूप बाहेर पडले असून, ते गुजरातच्या मुंद्रा बंदरावर दाखल झाले आहे. तेलाच्या वाहतूक मार्गांवर धोक्यांचे प्रमाण वाढल्यामुळे परिस्थिती अत्यंत नाजूक बनली होती; हे लक्षात घेता, या घटनेचे एक महत्त्वपूर्ण यश म्हणून कौतुक केले जात आहे. ‘शिवालिक’ हे भारतीय जहाज कतारमधून ४६,००० मेट्रिक टन एलपीजीचा (LPG) साठा घेऊन भारतात दाखल झाले आहे.
कतारमधून आयात करण्यात आलेला हा एलपीजी देशांतर्गत गॅस पुरवठा बळकट करण्यासाठी वापरला जाईल. ‘शिवालिक’ हे एक विशाल ‘गॅस कॅरियर’असून, त्याचे संचालन ‘शिपिंग कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया’द्वारे केले जाते. आता प्रश्न असा निर्माण होतो की, ‘शिवालिक’ने आणलेल्या ४६,००० मेट्रिक टन स्वयंपाकाच्या गॅसपासून किती गॅस सिलिंडर्स भरता येतील?
जेव्हा कधी दुसऱ्या देशातून एलपीजी आयात केला जातो, तेव्हा त्याची वाहतूक द्रव स्वरूपात केली जाते. या पद्धतीमुळे वायूचा खूप मोठा साठा एकाच वेळी वाहून नेणे शक्य होते. आता प्रश्न असा आहे की, ४६,००० मेट्रिक टन एलपीजीपासून किती सिलिंडर्स भरता येतील? याचे उत्तर मिळवण्यासाठी, सर्वप्रथम वायूचे एकूण प्रमाण किलोग्राममध्ये निश्चित करणे आवश्यक आहे.
जर एखाद्या जहाजाने ४६,००० मेट्रिक टन एलपीजी आणला असेल, तर पहिली पायरी म्हणजे या आकड्याचे किलोग्राममध्ये रूपांतर करणे. एक मेट्रिक टन म्हणजे १,००० किलोग्राम होय. ४६,००० मेट्रिक टनचे किलोग्राममध्ये रूपांतर केल्यावर, एलपीजीचे एकूण प्रमाण ४६,००,००,००० (४ कोटी ६० लाख) किलोग्राम इतके होते.
‘शिवालिक’ या जहाजाद्वारे एकूण ४६,००,००,००० किलोग्राम स्वयंपाकाचा वायू भारतात दाखल झाला आहे. भारतात वापरल्या जाणाऱ्या सामान्य घरगुती गॅस सिलिंडरमध्ये १४.२ किलोग्राम वायू मावतो. या मानकावर आधारित गणना केल्यास असे दिसून येते की, या साठ्यातून एकूण ३२ लाख ३९ हजार सिलिंडर्स भरता येतील.
