जागतिक चिमणी दिन हा दिवस २० मार्च रोजी साजरा केला जातो. हा दिवस घरातील चिमण्या आणि नंतर शहरी वातावरणात आढळणाऱ्या इतर सामान्य पक्ष्यांबद्दल आणि त्यांच्या लोकसंख्येला असलेल्या धोक्यांबद्दल जागरूकता निर्माण करण्यासाठी नियुक्त केला जातो. हा नेचर फॉरएव्हर सोसायटी ऑफ इंडियाने इको-सिस अॅक्शन फाउंडेशन (फ्रान्स) आणि जगभरातील असंख्य इतर राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय संस्थांच्या सहकार्याने आयोजित केलेला एक आंतरराष्ट्रीय उपक्रम आहे. नेचर फॉरएव्हर सोसायटीची स्थापना मोहम्मद दिलावर यांनी केली होती, ज्यांनी नाशिकमध्ये घरातील चिमण्यांना मदत करण्याचे काम सुरू केले होते. चिमणी दिन साजरा करण्याची कल्पना नेचर फॉरएव्हर सोसायटीच्या कार्यालयात झालेल्या अनौपचारिक चर्चेदरम्यान सुचली. घरातील चिमणी आणि इतर सामान्य पक्ष्यांच्या संवर्धनाचा संदेश देण्यासाठी आणि सामान्य जैवविविधतेच्या सौंदर्याचे कौतुक करण्यासाठी एक दिवस साजरा करण्यासाठी घरातील चिमणींसाठी एक दिवस राखून ठेवण्याची कल्पना होती जी खूप गृहीत धरली जाते. पहिला जागतिक चिमणी दिन २०१० मध्ये जगाच्या वेगवेगळ्या भागात साजरा करण्यात आला.
जागतिक चिमणी दिनाचे एक व्यापक दृष्टिकोन म्हणजे एक असे व्यासपीठ प्रदान करणे जिथे घरातील चिमणी आणि इतर सामान्य पक्ष्यांच्या संवर्धनावर काम करणारे लोक नेटवर्किंग, सहयोग आणि संवर्धन कल्पनांची देवाणघेवाण करू शकतील ज्यामुळे चांगले विज्ञान आणि सुधारित परिणाम मिळतील. जगाच्या विविध भागांतील लोकांना एकत्र येऊन एक अशी शक्ती तयार करण्यासाठी एक बैठकीचे मैदान प्रदान करणे हे आहे जे सामान्य जैवविविधता किंवा कमी संवर्धन दर्जाच्या प्रजातींचे संवर्धन करण्याच्या गरजेबद्दल वकिली आणि जागरूकता पसरवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावू शकेल. परंतु आज सर्वत्र जागतिक चिमणी दिवस साजरा होत असताना वारजे येथील कामगार भूषण कवी राजेंद्र वाघ यांनी चिमणी या विषयावर वाढत्या शहरीकरनामुळे पर्यावरणाचा होणारा ऱ्हासाबाबत खंत व्यक्त केली आहे.
काव्य रचना –
चिमणी
चिव चिव करणारी चिमणी
दिसत नाही हल्ली
कुणी बंद केला तिचा
चिवचिवाट हल्ली
पूर्वी घरात यायची
आरश्यात पहायची
कधी कधी परसात
छोटे घरटे बांधायची
अंडी द्यायची
पिल्लांना भरवायची
पिल्लांच्या पंखाना बळ द्यायची
आणि पिल्ले उडू लागली, की भुर्रकन उडून जायची
चिमणी कुठे गेली असेल
चिमणी का गेली असेल
माणसापासून दूर
का माणसांनीच केले तिला दूर
सृष्टीला कोणाची लागली नजर
चिमणी येत नाही नजरेसमोर…… चिमणी येत नाही नजरेसमोर
राजेंद्र वाघ, पुणे
