देशात शिक्षणाच्या नावाखाली फसवणुकीचे प्रकार वाढत आहेत. देशातील बनावट विद्यापीठांचे जाळे आता १२ राज्यात पोहचले आहे. त्यामध्ये महाराष्ट्रातील दोन विद्यापीठांचा समावेश आहे. तर दिल्लीतील तब्बल १२ विद्यापीठांचा समावेश (दिल्लीमधील १० तर नवी दिल्लीतील २ विद्यापीठे) या बनावट विद्यापीठांच्या यादीत आहे. या यादीनुसार उत्तरप्रदेश राज्यात दिल्लीनंतर सर्वाधिक ४ बनावट विद्यापीठे आहेत. गेल्या दोन वर्षांत देशातील अशा संस्थांची संख्या २० वरून ३२ झाली आहे. त्यामुळे विद्यापीठ अनुदान आयोगाने विद्यार्थी आणि पालकांना सतर्क राहण्याचा इशारा दिला आहे. तसेच प्रवेश घेताना काळजी घेण्याचे आवाहनही केले आहे.
सर्वाधिक बनावट विद्यापीठे दिल्लीत
या नवीन आकडेवारीनुसार बनावट विद्यापीठांचे जाळे नवीन चार राज्यांपर्यंत पोहोचले आहे. त्यामध्ये हरियाणा राजस्थान, झारखंड आणि अरुणाचल प्रदेश राज्यांचा समावेश आहे. धक्कादायक बाब म्हणजे ३२ बनावट विद्यापीठांपैकी तब्बल १२ एकट्या दिल्लीत कार्यरत आहेत. विशेष म्हणजे त्यातील काही संस्था यूजीसी मुख्यालयापासून काही मीटर अंतरावर आहेत. नवीन आकडेवारीनुसार, दिल्लीत १२, उत्तर प्रदेशात ४ तर केरळ, महाराष्ट्र, पश्चिम बंगाल, पुद्दुचेरी, आंध्र प्रदेश आणि कर्नाटकात प्रत्येकी २, तर हरियाणा, राजस्थान, झारखंड आणि अरुणाचल प्रदेशात प्रत्येकी एक बनावट विद्यापीठे आढळून आली आहेत.
शहरांपासून लहान खेड्यांपर्यंत पसरल्या बनावट संस्था
जर एखादा विद्यार्थी कुठे प्रवेश घेत असेल तर त्याने विद्यापीठ अनुदान आयोगाच्या संकेतस्थळावर जाऊन बनावट विद्यापीठांची यादी तपासावी, असे आवाहन यूजीसीने विद्यार्थी आणि पालकांना केले आहे. तर दुसरीकडे यूजीसी फक्त बनावट विद्यापीठांची यादी जाहीर करते पण त्यावर प्रभावी कारवाई करत नाही, असा आरोप करण्यात येत आहे. बनावट विद्यापीठे आता मोठ्या शहरांपासून लहान शहरे आणि खेड्यांमध्ये पसरली आहेत. दरवर्षी हजारो विद्यार्थी या फसवणुकीला बळी पडतात, त्यांचा वेळ आणि पैसा दोन्ही वाया जातो. या संस्थांमधून मिळालेल्या पदव्या वैध नाहीत, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांचे भविष्य धोक्यात येते.
महाराष्ट्रातील या दोन विद्यापीठ बनावट
या बनावट यादीत महाराष्ट्रातील दोन विद्यापीठांचा समावेश आहे. त्यामध्ये राजा अरबी विद्यापीठ नागपूर (Raja Arabic University, Nagpur) आणि सोलापूर जिल्ह्यातील राष्ट्रीय मागासवर्गीय कृषी विद्यापीठाचा (National Backward Krushi Vidyapeeth Solapur) समावेश आहे. देशातील बनावट संस्था किंवा विद्यापीठे परदेशी विद्यापीठांची नावे आणि लोगो वापरून स्वतःला वैध ठरवण्याचा प्रयत्न करतात. अलीकडेच, कोलंबिया विद्यापीठाने यूजीसीला पत्र लिहून तक्रार केली आहे की महाराष्ट्रात त्यांचे नाव आणि लोगो वापरून एक बनावट विद्यापीठ कार्यरत आहे. त्यानंतर, यूजीसीने पुन्हा विद्यार्थी आणि पालकांना इशारा दिला.
सर्व बनावट विद्यापीठांची यादी यूजीसीच्या खालील लिंकवर क्लिक करून पाहता येईल- https://www.ugc.gov.in/universitydetails/Fakeuniversity
गेल्या काही दिवसांपासून यूजीसीकडून बनावट विद्यापीठांची फक्त यादी जाहीर केली जात आहे. पण त्या विद्यापीठांवर यूजीसी कारवाई करताना दिसत नाही. आताच काही दिवसांपूर्वी यूजीसीने प्रसिद्धीपत्रक काढून बंगळुरूमधील ‘ग्लोबल ह्यूमन पीस यूनिवर्सिटी’ या विद्यापीठात प्रवेश घेऊ नये अशी माहिती दिली होती.
