पुणे महानगरपालिकेच्या (PMC) आरोग्य विभागाने डेंग्यू, चिकनगुनिया आणि मलेरिया यांसारख्या डासजन्य रोगांवर यशस्वीरित्या नियंत्रण मिळवल्याची माहिती दिली आहे. नोव्हेंबर २०२४ पासून सुरू झालेल्या सातत्यपूर्ण मोहिमेमुळे ही यशस्वी घसरण झाली असल्याचे पालिकेचे म्हणणे आहे.
आकडेवारीत स्पष्ट घट
- जानेवारी ते जून २०२५ दरम्यान फक्त ८ डेंग्यू आणि ८ चिकनगुनिया रुग्ण PMC क्षेत्रात नोंदवले गेले.
- मलेरिया रुग्णांची एकही नोंद नाही.
- २०२४ मध्ये याच कालावधीत डेंग्यू – ३८२, चिकनगुनिया – ४८३ आणि मलेरिया – ५ रुग्ण होते.
उपाययोजना आणि मोहिमेची ठळक वैशिष्ट्ये
१. डास नियंत्रण विभागाचा डेटा-आधारित दृष्टिकोन
अतिरिक्त आयुक्त एम.जे. प्रदीप चंद्रन यांनी ही घसरण सिस्टमॅटिक नियोजन आणि अंमलबजावणीचे फळ असल्याचे सांगितले.
२. डास निर्मूलनासाठी ठोस उपाययोजना:
नकाशीकरण व फवारणी – नोव्हेंबर २०२४ पासून डास प्रजनन स्थळांचे अद्ययावत नकाशीकरण करून कीटकनाशक फवारणी करण्यात आली.
स्थायी आणि तात्पुरत्या प्रजनन स्थळांची नोंद:
- स्थायी स्थळे: ३३,४७४
- तात्पुरती स्थळे: ३७,८७४
जैविक उपाय: १८१ ठिकाणी गप्पी माशांची केंद्रे तयार करण्यात आली आणि २,५१८ ठिकाणी stagnant पाण्यात गप्पी मासे सोडण्यात आले.
जलपर्णी काढून टाकणे: पाण्याच्या स्रोतांमधील जलपर्णी हटविण्यासाठी राज्य जलसंपदा विभागासोबत समन्वय.
जनजागृती अभियान:
- जागतिक मलेरिया दिन (२५ एप्रिल)
- राष्ट्रीय डेंग्यू दिन (१६ मे)
- पालखी मार्गांवर माहिती फलक, बॅनर, हँडबिल वाटप.
कायदेशीर कारवाई व दंड:
- ८१४ घरांना नोटीस
- ₹९६,३०० दंड वसूल
- प्रजनन स्थळे तात्काळ नष्ट.
- तीन वर्षांतील संसर्ग नकाशीकरण व मायक्रोप्लॅनिंग.
- पावसाळा तयारी: सर्व जलसाच्यांवर कीटकनाशक फवारणीचे नियोजन.
लवकर निदान आणि उपचार:
- आशा वर्कर्सकडे रक्त स्लाईड किट्स.
- नमुने कसबा पेठ येथील मलेरिया केंद्रात तपासले जातील.
खाजगी क्षेत्राशी समन्वय:
सर्व खासगी रुग्णालये आणि लॅबना तपशील वेळेवर पुणे महापालिकेला देण्याचे निर्देश.
- डेंग्यू चाचणीसाठी ₹६०० ची कमाल मर्यादा.
- नागरिकांसाठी पुणे महापालिकेचे आवाहन
- दर आठवड्याला ‘कोरडा दिवस’ पाळावा.
- घराजवळील साचलेले पाणी काढून टाकावे.
- पूर्ण बाह्यांचे कपडे वापरावेत.
दिवसा सुद्धा डास प्रतिबंधक जाळी किंवा साधने वापरावीत, कारण डेंग्यू आणि चिकनगुनिया पसरवणारा Aedes aegypti डास दिवसा चावतो.
पुणे महापालिकेची वचनबद्धता
मोसम बदलतानाही पुणे महापालिका सतत निरीक्षण ठेवून डासजन्य रोग नियंत्रणात यश राखण्याचा निर्धार करत आहे.
