राज्यातील दूध संकलनात मागील काही वर्षांपासून वाढीचा कल आहे. उन्हाळ्यात संकलनात घट होते. पण, गतवर्षीच्या तुलनेत यंदाच्या मे महिन्यात ९.७६ लाख लीटरने आणि जून महिन्यात २.२५ लाख लीटरने दूध संकलनात वाढ झाली आहे.भेसळीविरोधातील कारवाई नंतर संकलनात घटल्याची चर्चा होती, प्रत्यक्षात वाढ झाल्याचे आकडेवारीवरून दिसून येत आहे.
दुग्ध व्यवसाय विभागाच्या आकडेवारीवरून, सिंचनाच्या वाढलेल्या सोयी, चारा – पाण्याची उपलब्धता आणि शेतकऱ्यांकडून संकरीत गाई – म्हशींची पैदास वाढल्यामुळे दूध संकलनात वाढ होताना दिसत आहे. उन्हाळ्यामुळे मे महिन्यात चारा – पाण्याची टंचाई असते. या काळात संकलनात घट होते. यंदा उलट चित्र होते. गतवर्षीच्या तुलनेत मे महिन्यात ९.७६ लाख लीटरने संकलन वाढून १७९.२३ लाख लीटरवर संकलन गेले होते. जून महिन्यात २.२५ लाख लीटरने वाढून १७१.७२ लाख लीटरवर संकलन गेले होते. २०२६ मध्ये जानेवारी महिन्यापासून संकलनात वाढीचा कल दिसून येतो आहे.अन्न व औषध प्रशासन विभागाचे आयुक्त म्हणून तुकाराम मुंढे यांनी पदभार घेताच दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थांच्या भेसळीवर कठोर कारवाई सुरू केली होती. त्यामुळे दूधाच्या उपलब्धतेत २० ते २५ टक्क्यांपर्यंत घट झाल्याची चर्चा समाज माध्यमांतून सुरू होती, दुग्ध व्यवसाय विभागाच्या आकडेवारीवरून प्रत्यक्षात उलटे चित्र दिसून येत आहे.
दूध संकलनात २०२१-२२ पासून वाढीचा कल
राज्यात २०२२-२३ चा अपवाद वगळता २०२१-२२ पासून दूध संकलनात वाढीचा कल आहे. २०२१-२२ मध्ये प्रति दिन सरासरी १३१.५१ लाख लीटर, २०२२ – २३ मध्ये १२४.९५ लाख लीटर, २०२३ – २४ मध्ये १४९.१६ लाख लीटर, २०२४ – २५ मध्ये १६९.७६ लाख लीटर आणि २०२५ – २६ मध्ये १७१.१८ लाख लीटर दूध संकलन होत आहे. दुधाचे दर सरासरी ३१ ते ३८ रुपयांवर गेले आहेत. प्रक्रिया उद्योगांत झालेली वाढ. राज्याबाहेरील दूध डेअरींकडून होणारे संकलन आणि चारा पाण्याची उपलब्धता आदी कारणांमुळे दूध उत्पादनात वाढ झाली आहे.
खासगी, सहकारी डेअरी आणि दुग्ध व्यवसाय चांगला समन्वय
मागील काही वर्षांपासून दूध दरात स्थिरता आली आहे. चारा – पाण्याची उपलब्धता चांगली राहिली आहे. त्यामुळे संकलनात दरवर्षी वाढ होताना दिसते. दुधातील भेसळीचे प्रमाण अल्प होते, त्यामुळे भेसळी विरोधातील कारवाईचा फारसा परिणाम संकलनावर झाला नाही. खासगी, सहकारी डेअरी आणि दुग्ध व्यवसाय विभागात चांगला समन्वय आहे, असे मत दूध उत्पादक व प्रक्रिया व्यावसायिक कल्याणकारी संघाचे सचिव प्रकाश कुतवळ यांनी व्यक्त केले आहे.
